Ramona Guerrieri

r.Guerrieri@maastrichtuniversity.nl

De hoofdvraag die we (gedeeltelijk) proberen te beantwoorden is: “Waarom kunnen mensen niet van lekker eten afblijven?”. In de ontwikkelde wereld worden we alsmaar dikker. De prevalentie van overgewicht en obesitas neemt dramatische proporties aan met alle gevolgen vandien voor onze gezondheid en ons algemeen welzijn. De oplossing is nochtans niet zo moeilijk: iedereen weet dat je minder moet eten en meer moet bewegen als je wilt afvallen. Maar iedereen weet ook dat het jammer genoeg niet zo eenvoudig is. Ondanks de nadelen die zware mensen ondervinden, is het vaak toch heel moeilijk om vast te houden aan dat voorgeschreven dieet. Hoe komt dat toch? Wij denken aan (de combinatie van) twee factoren.

Ten eerste is de voedselomgeving waarin we leven de laatste 20 jaar enorm veranderd. Vet en zoet voedsel is goedkoper, gevarieerder en gemakkelijker beschikbaar dan ooit. Bovendien wordt het ook nog eens in alsmaar grotere porties aangeboden. Deze voortdurende confrontatie met lekker eten maakt het heel moeilijk om niet te zondigen.

De omgeving kan echter niet alles verklaren. Er is een tweede factor nodig. We leven immers allemaal in deze omgeving en toch zijn er ook mensen die niet dik worden. Met andere woorden, mensen verschillen in hoe ze met die omgeving omgaan. Sommige mensen weerstaan minder goed aan de verleiding dan anderen. Een eigenschap die het volgens ons moeilijk maakt om te weerstaan aan lekker eten is impulsiviteit. Impulsiviteit bestaat uit twee belangrijke aspecten: gevoeligheid voor beloning en het niet goed kunnen inhiberen van responsen.

We denken dat er een interactie is tussen impulsiviteit en de omgeving. Het zou wel eens kunnen dat impulsieve mensen het vooral moeilijk hebben om te weerstaan aan eten als het zeer gevarieerd is. Met andere woorden, de obesitasepidemie is misschien ontstaan doordat impulsieve mensen, die vroeger in een monotone omgeving wel hun eetlust onder controle hadden, in een gevarieerde omgeving terecht komen. In deze omgeving kunnen ze hun eetlust niet langer controleren en krijgen ze gewichtsproblemen.

Tien percent van mijn tijd is gereserveerd voor onderwijs. Dat is niet heel erg veel. Mijn onderwijswerkzaamheden komen dan ook vooral neer op de begeleiding van stagestudenten en het vervullen van tutorschappen. Ik heb als tutor meegewerkt aan:

• Rekenen (artificiële intelligentie en cognitiewetenschap)
• Statistiekcursussen
• Geheugen
• Leren
• Het onderzoekspracticum (een klein groepje studenten doorloopt de onderzoekscyclus onder begeleiding van een onderzoeker)
• Eetstoornissen

Het soort onderzoek waarvoor stagestudenten bij me terecht kunnen:

• Onderzoek waarbij men de omgeving manipuleert (bvb portiegrootte) en het effect van die manipulatie op voedselinname meet.
• Onderzoek waarbij men persoonlijkheidsfactoren meet of manipuleert (mensen in een “impulsieve bui” brengen, ze zelfbewust maken, enz) en het effect daarvan op voedselinname meet.
• Indien een zoektocht in de literatuur je geïnspireerd heeft, kom dan gerust langs om je onderzoeksvoorstel te bespreken!

Guerrieri, R., Nederkoorn, C., Schrooten, M., Martijn, C., & Jansen, A. (2009). Inducing impulsivity leads restrained eaters into overeating, whereas current dieters stick to their diet. Appetite, 53, 93-100.

Guerrieri, R. , (2009). Vechten tegen verleiding: Hoe impulsiviteit bijdraagt aan het overgewichtprobleem. [Fighting temptation: how impulsivity contributes to the problem of overweight and obesity. Psychologie en Gezondheid, 37, 112.

Nederkoorn, C., Guerrieri, R., Havermans, R. C., Roefs, A., & Jansen, A. (2009). The interactive effect of hunger and impulsivity on food intake and purchase in a virtual supermarket. International Journal of Obesity, 33, 905-912.

Nederkoorn, C., Baltus, M., Guerrieri, R., & Wiers, R. (2009). Heavy drinking is associated with deficient response inhibition in women but not in men. Pharmacology, Biochemistry and Behavior, 93, 331-336.

Jansen, A., Nederkoorn, C., van Baak, L., Keirse, C., Guerrieri, R., & Havermans, R. (2009). High-restrained eaters only overeat when they are also impulsive. Behaviour Research and Therapy, 47, 105-110.

Guerrieri, R., Nederkoorn, C., Jansen, A. (2008). The effect of an impulsive personality on overeating and obesity: Current state of affairs. Psychological Topics, 17, 265-286.

Claes, L., Nederkoorn, C., Vandereycken, W., Guerrieri, R., & Vertommen, H. (2006). Impulsiveness and lack of inhibitory control in eating disorders. Eating Behaviors, 7, 196-203.

Geraerts, E., Jelicic, M., Merckelbach, H. & Guerrieri, R. (2004). Het effect van acute stress op het neutraal en emotioneel geheugen. [The effect of acute stress on neutral and emotional memory] Neuropraxis, 8, 54-59.

Guerrieri, R. (2005). Toen de koekjestrommel de fruitschaal verdrong… De toxische omgeving als oorzaak van obesitas. [The toxic environment as a cause of obesity] De Psycholoog, 40, 642-646.

Guerrieri, R., Nederkoorn, C., & Jansen, A. (2007a). How impulsiveness and variety influence food intake in a sample of healthy women. Appetite, 48, 199-122. [Download PDF]

Guerrieri, R., Nederkoorn, C., Stankiewicz, K., Alberts, H., Geschwind, N., Martijn, C., & Jansen, A. (2007b). The influence of trait and induced state impulsivity on food intake in normal-weight healthy women. Appetite, 49, 66-73. [Download PDF]

Guerrieri, R., Nederkoorn, C., & Jansen, A. (2008). The interaction between impulsivity and a varied food environment: its influence on food intake and overweight. International Journal of Obesity, 32, 708-714. [Download PDF]

Jelicic, M., Geraerts, E., Merckelbach, H. & Guerrieri, R. (2004). Acute stress enhances memory for emotional words, but impairs memory for neutral words. International Journal of Neuroscience, 114, 1343-1351. (impact factor: 0.579)

Nederkoorn, C., Guerrieri, R., & Jansen, A. (2006). Leven in luilekkerland. [Living in the land of plenty] De Psycholoog, 41, 10-15.